Бидний нөлөөлөл
Монголчууд түүхийн урт хугацаанд Нүүдлийн соёл иргэншлийг бүтээж, түүний мөн чанар болох бэлчээрийн мал аж ахуйг эрхлэн ашиг шимийг нь хүртэн амьдарсаар ирсэн.
Монголчууд бид бэлчээрийн мал аж ахуйгаа хөгжүүлж, уламжлан авч яваа арга технологи буюу агуу мэдлэг ухааныг нь хадгалж байх эрхэм үүргийг хүн төрөлхтний өмнө хүлээсэн билээ. Энэ нь зүгээр нэг уламжлал хадгалан үлдэх асуудал биш бөгөөд дэлхийд өөр хаана ч байхгүй байгальд ээлтэй эко-нүүдлийн соёл иргэншлийг хадгалан орших үүрэг хариуцлага бөгөөд эко-нүүдлийн соёл иргэншил нь дэлхийн тэргүүн зэргийн сонирхол татсан судлагдахуун хэвээр байсаар байна.
Дэлхийн хурдацтай өсөж буй хүн амыг бэлчээрийн МАА-н гаралтай түүхий эдээр үйлдвэрлэгдэх органик бүтээгдэхүүнээр хангах боломжгүй байсан учраас эрчимжсэн мал аж ахуйг бий болгосон байна. Эрчимжсэн мал аж ахуйд малыг хашаа, хороонд хөдөлгөөнгүй, цөөн төрлийн тэжээлийн ургамал, витаминаар баяжуулж багсарсан тэжээлээр бордож, чөлөөт хөдөлгөөнгүй болгосноор малын булчин хөгждөггүй. Нөгөө талаас цэвэр агаарын дутагдал, байгаль орчны бохирдол, элдэв микроб вирусийн үржих орчинд байснаар малын дархлаа суларч түүнээс авах түүхий эдийн чанарт муугаар нөлөөлдөг.
Таван хошуу мал бэлчээртээ цэвэр хөрсөнд жамаараа ургаж байгаа олон төрлийн шимт ургамлаас өөртөө хэрэгцээтэйг сонгон идэж, цэнгэг ус ууж, цэвэр агаарт байнгын хөдөлгөөнтэй байдаг. Монгол орны жилийн дулааны хэмийн зөрүү +45 хэмээс-55 хэм буюу 100 хэм, хоногийн дулааны зөрүү 20-30 хэм, жилийн 4 улирлын үндсэн өөрчлөлттэй, 40 үеийн шилжилттэй.
Ийм эрс тэс уур амьсгал, байгалийн шалгаралд тэсэж оршин байгаа 5 хошуу мал 3160 зүйлийн ургамал, түүний тал хувь нь эмийн ургамлаас шилж сонгон идээшилдэг учир малаас авч буй түүхий эд өндөр чанартай байдаг. Бэлчээрлэн хөдлөх үед малд хүний биед хэрэгцээт юугаар ч орлуулшгүй амин дэмүүд бий болдог тул бэлчээрийн малын түүхий эдийг хэрэглэснээр хүний дархлаа дэмжигддэг болохыг эрдэмтэд нотолсон. Түүнчлэн тухайн орны цаг агаарт зохицсон малын түүхий эд нь тэрхүү цаг агаар уур амьсгалд амьдарч буй хүний хэрэгцээнд тохиромжтой байдаг.